మ‌క‌ర సంక్రాంతి పండుగ విశిష్ట‌త ఏమిటి ?

భారతీయ సంస్కృతిలో సంక్రాంతి పండుగ కు విశేషమైన ప్రాధాన్యం ఉంది. ఇది ప్రకృతి మార్పును, కాలచక్ర పరివర్తనను సూచించే ముఖ్యమైన పర్వదినంగా భావిస్తారు. శీతాకాలం ముగిసి వసంత ఋతువు ఆరంభమయ్యే సమయంలో వచ్చే ఈ పండుగ సూర్యుడు మకర రాశిలో ప్రవేశించడంతో ప్రారంభమవుతుంది. ఈ సందర్భాన్నే మకర సంక్రమణం అని పిలుస్తారు. ఈ రోజు నుంచి సూర్యుని గమనం ఉత్తరాయణంగా మారుతుందని శాస్త్రీయంగా, ఆధ్యాత్మికంగా నమ్మకం ఉంది.

సంక్రాంతి అనగా ‘నూతన క్రాంతి’ లేదా ‘చేరుట’ అనే అర్థం వస్తుంది. సూర్యుడు ఒక రాశి నుంచి మరో రాశిలోకి ప్రవేశించే ప్రతిసారీ సంక్రాంతి జరుగుతుంది. ఇలా పన్నెండు రాశులకు గాను పన్నెండు సంక్రాంతులు ఉన్నప్పటికీ, మకర సంక్రాంతికి ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉంది. సౌరమాన పంచాంగం ప్రకారం ప్రతి నెలా ఒక సంక్రాంతితోనే ప్రారంభమవుతుంది. అయితే మకర సంక్రమణంతో ఉత్తరాయణ పుణ్యకాలం మొదలవుతుండటంతో దీనిని ప్రధాన పండుగగా భావిస్తారు.

వ్యవసాయ జీవన విధానంతో సంక్రాంతి పండుగకు విడదీయరాని బంధం ఉంది. రైతులు తమ శ్రమకు ఫలితం అందుకునే కాలం ఇదే. పంటలు ఇళ్లకు చేరి ధాన్య సంపదతో గృహాలు కళకళలాడతాయి. భూమి, పశువులు, ప్రకృతికి కృతజ్ఞతలు తెలుపుకునే సంప్రదాయం ఈ పండుగలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అందుకే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో సంక్రాంతి మరింత ఉత్సాహంగా జరుపుకుంటారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణతో పాటు తమిళనాడు వంటి రాష్ట్రాల్లో సంక్రాంతిని పెద్ద పండుగగా నిర్వహిస్తారు. ఈ పండుగను మూడు రోజుల పాటు జరుపుకుంటారు. మొదటి రోజు భోగి, రెండవ రోజు మకర సంక్రాంతి, మూడవ రోజు కనుమగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో నాలుగవ రోజును ముక్కనుమగా కూడా పాటిస్తారు. భోగి రోజున బోగిమంటలు, పాత వస్తువుల త్యాగం ద్వారా కొత్త జీవనానికి స్వాగతం పలుకుతారు.

Also Read..| 2025 తెలంగాణ కాంగ్రెస్ కు కలిసొచ్చిందా.. ?

రెండవ రోజు మకర సంక్రాంతి నాడు దేవుళ్ల పూజలు, పితృదేవతల స్మరణ, పొంగలి, పిండివంటలతో పండుగ వాతావరణం నెలకొంటుంది. మూడవ రోజు కనుమనాడు పశువులకు ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహించి, వ్యవసాయ సంపదకు గౌరవం చూపుతారు. గాలిపటాల పందేళ్లు, ముగ్గులు, హరిదాసుల పాటలు, జానపద కళలు పండుగకు మరింత రంగును అద్దుతాయి.

మకర సంక్రాంతితో ప్రారంభమయ్యే ఉత్తరాయణాన్ని పుణ్యకాలంగా భావిస్తారు. శారీరక శ్రమకు, పూజలకు, కృషికి అనుకూలమైన కాలమిది అని శాస్త్రాలు చెబుతాయి. దేవతలకు ఇది పగలుగా భావించబడుతుందని పురాణ విశ్వాసం. అందుకే మహాభారతంలోని భీష్ముడు ఉత్తరాయణ పుణ్యఘడియల కోసం ఎదురు చూసి తన దేహాన్ని విడిచాడని చెబుతారు. ఈ విధంగా సంక్రాంతి పండుగ కేవలం ఉత్సవమే కాకుండా, శాస్త్రం, ఆధ్యాత్మికత, వ్యవసాయం, సామాజిక ఐక్యత అన్నిటినీ ఏకతాటిపైకి తెచ్చే మహత్తర పర్వదినంగా నిలుస్తుంది.